Sklep Hydroogrod

Jak zabezpieczyć fontannę na zimę? Poradnik krok po kroku

Dowiedz się, jak prawidłowo zabezpieczyć fontannę ogrodową na zimę. Poznaj procedurę czyszczenia i zimowania pompy w wodzie oraz ochronę misy przed lodem.

Jak zabezpieczyć fontannę na zimę? Przed pierwszymi przymrozkami należy odłączyć zasilanie, opróżnić z wody te elementy obiegu, które wymagają odwodnienia, i oczyścić pompę. Sposób jej przechowywania dobiera się według instrukcji konkretnego modelu. Misę i elementy dekoracyjne zabezpiecza się zgodnie z zaleceniami producenta. Na końcu sprawdza się odpływ oraz osłonę.

Procedura w skrócie:

  1. Ustal typ fontanny i odszukaj instrukcje pompy, zbiornika oraz osprzętu.
  2. Wybierz termin prac przed pierwszymi przymrozkami.
  3. Odłącz zasilanie i zabezpiecz fontannę przed ponownym włączeniem.
  4. Opróżnij z wody elementy, które tego wymagają.
  5. Zdemontuj osprzęt przewidziany do demontażu, np. dysze.
  6. Oczyść pompę i przechowaj ją zgodnie z instrukcją modelu.
  7. Zabezpiecz konstrukcję i wykonaj kontrolę końcową.

Jak rozpoznać sposób zimowania swojej fontanny?

Sposób zimowania fontanny zależy od jej konstrukcji, dlatego pracę zaczyna się od ustalenia typu instalacji i odszukania instrukcji pompy oraz zbiornika. Najczęściej spotyka się cztery warianty:

  • Fontanna z misą – zakres opróżniania i osłaniania misy wynika z zaleceń producenta misy i jej materiału.
  • Fontanna z ukrytym zbiornikiem – o tym, czy wodę trzeba usunąć ze zbiornika, decyduje jego instrukcja.
  • Fontanna w oczku wodnym – procedury opróżniania dekoracyjnej misy nie należy automatycznie przenosić na całe oczko.
  • Rozbudowana instalacja stała – z przewodami w gruncie, zaworami i kilkoma obiegami; wymaga dokumentacji instalacji, a często także pomocy wykonawcy.

Przykładem różnic jest system z ukrytym zbiornikiem opisany przez producenta Aquascape: dla zbiornika AquaBasin dopuszcza on pozostawienie wody, ale jednocześnie zaleca opróżnienie przewodu i przeniesienie pompy w miejsce bez mrozu (instrukcja producenta). To zalecenie dla konkretnego systemu, a nie reguła dotycząca każdej fontanny.

Co zmienia fontanna zamontowana w oczku wodnym?

Gdy fontanna pracuje w oczku wodnym, wyłączenie dekoracyjnego obiegu nie zastępuje przygotowania całego zbiornika do zimy. Zimowanie oczka wymaga osobnego uwzględnienia ryb, roślin i wymiany gazowej. Producent OASE rozróżnia sprzęt odporny na mróz od urządzeń, które trzeba wyjąć na zimę, i ostrzega przed nieodpowiednim mieszaniem głębokiej wody w okresie zimowym (poradnik producenta). Szczegóły opisuje osobny poradnik o tym, jak przeprowadzić zimowanie oczka wodnego.

Kiedy wyłączyć fontannę ogrodową przed przymrozkami?

Fontannę wymagającą zimowego wyłączenia przygotowuje się przed pierwszymi przymrozkami, uwzględniając lokalną prognozę i instrukcję urządzeń. Nie ma jednej daty dla całego kraju, dlatego termin prac dobiera się do lokalnej prognozy przymrozków i warunków wskazanych w instrukcji.

Maksymalna gęstość wody przy około 4°C nie oznacza początku zamarzania. Woda zmienia się w lód dopiero w temperaturze 0°C (wyjaśnienie na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej), więc sama wartość 4°C nie wyznacza momentu wyłączenia fontanny.

Płytkie zbiorniki przyścienne, małe misy dekoracyjne oraz cienkościenne rurki zasilające szybko reagują na nagłe przymrozki. Lód w wąskich dyszach może zablokować przepływ wody, a zamarzająca woda może uszkodzić wylewkę.

Przy wyborze terminu warto wziąć pod uwagę kilka czynników:

Co uwzględnić przy wyborze terminu wyłączenia fontanny:

  • Lokalna prognoza – prace najlepiej zaplanować z wyprzedzeniem przed zapowiadanymi przymrozkami.
  • Instrukcje urządzeń – producent pompy lub zbiornika może określić warunki, w których urządzenie trzeba wyłączyć i wyjąć.
  • Wielkość i rodzaj zbiornika – płytkie misy i cienkie przewody szybciej reagują na spadek temperatury niż większe zbiorniki.

Jak bezpiecznie odłączyć fontannę przed zimowaniem?

Przed wyjęciem pompy i każdą inną pracą przy fontannie należy odłączyć ją od zasilania i zabezpieczyć przed przypadkowym ponownym włączeniem. Dopiero potem można sięgać do wody i wyjmować urządzenie.

  • Przewód zasilający sprawdza się pod kątem uszkodzeń.
  • Pompy nie podnosi się za kabel.
  • Przewodów nie dotyka się mokrymi rękami.
  • Prace przy okablowaniu powinien wykonywać odpowiedni specjalista.

Takie zasady podaje m.in. instrukcja pomp producenta Aquascape. Jest to instrukcja amerykańska, dlatego nie zastępuje wymagań właściwych dla polskiej instalacji elektrycznej.

Jak opróżnić misę, przewody i dysze fontanny?

Misę, przewody i dysze opróżnia się z wody w zakresie przewidzianym w instrukcji danej fontanny. Woda zamarzając zwiększa objętość o około 9%, dlatego w zamkniętych przewodach i dyszach może rozerwać ścianki. W instalacji z przewodami w gruncie wodę spuszcza się najniżej położonymi zaworami spustowymi. Samo otwarcie odpływów bywa niewystarczające, bo woda może zostać w kolankach, trójnikach i załamaniach rur.

Jeżeli dokumentacja instalacji przewiduje przedmuchiwanie, należy zastosować wskazaną w niej procedurę i parametry. Gdy dokumentacji brakuje, nie dobiera się ciśnienia na podstawie ogólnego poradnika, tylko konsultuje sposób odwodnienia z wykonawcą instalacji. Przedmuchiwanie nie gwarantuje usunięcia wody ze wszystkich miejsc bez sprawdzenia układu.

Zawory kulowe zostawia się na zimę w pozycji półotwartej (pod kątem około 45 stopni). Dzięki temu woda nie zostaje uwięziona wewnątrz kuli i nie rozsadza korpusu na mrozie.

Zewnętrzne dysze i wylewki z mosiądzu lub stali zdejmuje się przed pierwszymi przymrozkami, jeśli są przeznaczone do demontażu. Osad w drobnych otworach usuwa się metodą dopuszczoną przez producenta, a osuszony osprzęt przenosi do budynku.

Kiedy potrzebna jest dokumentacja i pomoc wykonawcy?

Dokumentacja i pomoc wykonawcy są potrzebne przy rozbudowanej instalacji stałej: z przewodami ułożonymi w gruncie, kilkoma obiegami lub zaworami, których położenia i działania właściciel nie zna. Bez znajomości układu przewodów trudno ustalić, gdzie zostaje woda. Samodzielne prace w takim przypadku lepiej ograniczyć do odłączenia zasilania i czynności opisanych w instrukcji.

Czym i jak wyczyścić pompę fontannową przed zimą?

Wirnik i komorę pompy fontannowej czyści się metodą oraz preparatem dopuszczonymi w instrukcji urządzenia. Stężenie i czas działania środka dobiera się według jego etykiety. Demontuje się tylko te elementy, które producent przeznaczył do obsługi przez użytkownika. Łagodny odkamieniacz, np. na bazie kwasu cytrynowego, stosuje się tylko wtedy, gdy instrukcja pompy go dopuszcza.

Czyszczenie pompy przed zimą zwykle obejmuje następujące kroki:

  • Odłączenie pompy od zasilania i zabezpieczenie jej przed ponownym włączeniem.
  • Zdjęcie zewnętrznego kosza filtracyjnego lub gąbki osłonowej, jeśli instrukcja to przewiduje.
  • Otwarcie komory wirnika tylko w sposób opisany w instrukcji modelu.
  • Oczyszczenie części preparatem dopuszczonym przez producenta, w stężeniu i czasie podanym na etykiecie środka.
  • Dokładne wypłukanie czyszczonych części czystą wodą.
  • Sprawdzenie pompy, przewodu i uszczelek pod kątem uszkodzeń.

Do czyszczenia wirnika i komory nie używa się ostrych narzędzi metalowych, skrobaków ani agresywnych środków. Producent OASE w instrukcji swoich pomp zabrania otwierania obudowy, odradza agresywne środki i rozpuszczalniki oraz nakazuje dokładne spłukanie czyszczonych części. To zalecenia dla konkretnych modeli, nie uniwersalna instrukcja dla każdej pompy.

Jak przechować pompę fontannową zgodnie z instrukcją?

Sposób przechowywania pompy fontannowej zależy od instrukcji konkretnego modelu. Jeżeli producent zaleca zanurzenie w czystej wodzie, stosuje się tę metodę w miejscu zabezpieczonym przed mrozem. Zaleceń z innej pompy nie przenosi się na własne urządzenie.

Pompa do oczka wodnego FTP ECO 13000 

Niezależnie od metody oczyszczoną pompę przechowuje się w pomieszczeniu o dodatniej temperaturze, np. w piwnicy lub ocieplanym garażu. Przed odłożeniem warto ją jeszcze raz obejrzeć i sprawdzić, czy obudowa i przewód nie są uszkodzone.

Jeżeli instrukcja przewiduje przechowywanie pompy w zanurzeniu lub napełnionej wodą, zalecenie dotyczy samej pompy, a nie wtyczki sieciowej. Wtyczki nie wolno zanurzać.
Etap przechowywaniaCo sprawdzić lub zrobić
Zalecenie w instrukcjiOdczytać, czy producent wymaga przechowywania w wodzie, czy innego przygotowania. Przy braku instrukcji nie zakładać jednej metody dla wszystkich pomp.
Przygotowanie pompyOczyścić pompę dopuszczoną metodą, wypłukać części i sprawdzić uszkodzenia.
Miejsce przechowywaniaPomieszczenie zabezpieczone przed mrozem, o temperaturze powyżej 0°C.
Wtyczka i przewódWtyczki nie zanurzać; przewodu nie zginać ani nie używać do przenoszenia pompy.
Kontrola przed ponownym użyciemSprawdzić przewód, złożenie osłon, warunki pracy z instrukcji i szczelność połączeń po uruchomieniu.

Jak zabezpieczyć konstrukcję fontanny i sprawdzić efekt prac?

Misę fontanny opróżnia się z wody, osusza i osłania materiałem nieprzepuszczającym opadów, chyba że dokumentacja konstrukcji przewiduje inny sposób zimowania. Woda pozostawiona w misie zamarza i może ją rozsadzić.

Zamarzająca woda tworzy lód o luźniejszej budowie i mniejszej gęstości niż woda w stanie ciekłym (animacja na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej), dlatego lód zajmuje więcej miejsca. Może to uszkodzić misy z kamienia naturalnego, piaskowca, betonu architektonicznego i odlewów kompozytowych. Wilgoć w porach materiału przy powtarzającym się zamarzaniu i rozmarzaniu może też powodować łuszczenie się powierzchni.

Jeżeli misy nie można opróżnić, sposób jej zimowania trzeba ustalić na podstawie dokumentacji konstrukcji. Butelek ani styropianu nie należy traktować jako gwarantowanego zamiennika odwodnienia.

Zabezpieczenie obejmuje nie tylko misę i pompę, lecz także przewody, korki i wyposażenie dodatkowe, np. oświetlenie. Producent Campania zaleca zapobieganie ponownemu gromadzeniu się wody w fontannie i dobór osłony według wskazówek producenta (zalecenia producenta). Pokrowiec układa się tak, aby nie tworzył zagłębień zbierających wodę lub śnieg.

Na koniec sprawdza się efekt prac: czy w misie i przewodach nie została woda, czy odpływ jest drożny, czy zawory pozostały półotwarte, czy osłona dobrze przylega i nie tworzy zagłębień oraz czy zasilanie pozostaje odłączone. Przygotowanie do zimy ogranicza ryzyko uszkodzeń, ale nie zastępuje kontroli instalacji przed ponownym uruchomieniem.

Co sprawdzić przed wiosennym uruchomieniem fontanny?

Przed wiosennym uruchomieniem sprawdza się przewód zasilający, złożenie osłon pompy i warunki pracy wymagane w instrukcji. Dla pomp opisanych w instrukcji producenta Aquascape obejmuje to pełne zanurzenie pompy i prawidłowe złożenie osłon. Po uruchomieniu kontroluje się połączenia pod kątem wycieków, zamiast zakładać, że pompa po zimie od razu jest gotowa do pracy.

Zimowanie fontanny ogrodowej – najczęstsze pytania

Czy pompę fontannową trzeba zimować w wiadrze z wodą?

Nie każdą. Sposób przechowywania zależy od instrukcji konkretnego modelu. Jeżeli producent zaleca zanurzenie, pompę przechowuje się w czystej wodzie w miejscu bez mrozu, a wtyczka zostaje poza wodą.

Co zrobić, jeśli nie da się całkowicie spuścić wody z dużej misy betonowej?

Sposób zimowania takiej misy trzeba ustalić na podstawie dokumentacji konstrukcji, a w razie jej braku skonsultować z wykonawcą. Pływaki, butelki ani kawałki styropianu nie są gwarantowanym zamiennikiem odwodnienia.

Czy przy czyszczeniu pompy można otworzyć obudowę silnika?

Tylko jeśli dopuszcza to instrukcja modelu. Wielu producentów pozwala czyścić jedynie wybrane części, np. komorę wirnika, a otwierania obudowy zabrania. Gdy instrukcja tego nie opisuje, lepiej obudowy nie otwierać.

Czy kabel zasilający pompę może pozostać w gruncie na zimę?

Kabel ułożony w rurze osłonowej (peszlu) pod ziemią może pozostać w gruncie, jeśli zasilanie zostało odcięte, a wtyczka i złącza elektryczne są szczelnie zabezpieczone przed wilgocią w hermetycznej puszce instalacyjnej o klasie szczelności co najmniej IP67 lub IP68.

Jak uchronić pokrowiec fontanny przed przerwaniem przez napór śniegu?

Przed założeniem pokrowca można umieścić w najwyższej misie lub na szczycie konstrukcji element dystansowy, np. drewniany stożek lub odwróconą donicę. Osłona przyjmuje wtedy kształt namiotu, śnieg łatwiej się z niej zsuwa i nie tworzą się zagłębienia zbierające wodę.

Autor artykułu: Zespół ekspertów Hydroogród, HydroogródDoradzamy przy budowie, pielęgnacji i zimowaniu oczek wodnych oraz fontann.
Pobierz ten poradnik jako PDF
Cały artykuł w jednym pliku – do druku i czytania offline.

Pobierz PDF

Nie wiesz, jak zabezpieczyć oczko wodne na zimę?

Dobierzemy rozwiązanie do głębokości stawu i siły mrozów – od prostego krążka po pełny system z grzałką.

Zobacz systemy Trio na zimę